Dy gjigantë të huaj largohen nga Maqedonia e Veriut – ekonomia në alarm
Investimet e huaja bien ndjeshëm, qeveria përballet me krizën më serioze industriale të dekadës
Dy kompani të mëdha ndërkombëtare që për vite ishin shtylla të prodhimit në zonën industriale të Shkupit po e mbyllin aktivitetin e tyre. Aptiv dhe Dura, dy investitorë strategjikë që punësonin qindra qytetarë, po largohen nga Maqedonia e Veriut, duke ndezur alarmin për një krizë të thellë në ekonominë reale të vendit.
Fundi i një iluzioni industrial
Pas më shumë se një dekade premtimesh për “Maqedoni tërheqëse për investime të huaja”, realiteti po zbulohet i hidhur. Kompania Aptiv ka konfirmuar zyrtarisht se do të mbyllë fabrikën në zonën ekonomike të Bunarxhikut deri në fund të vitit 2026. Prodhimi do të zhvendoset në Poloni dhe Portugali, vende me kushte më të favorshme logjistike dhe politike.
Në të njëjtën kohë, edhe kompania amerikane Dura do të “vërë çelësin në derë”, pasi ka humbur porositë kryesore nga blerësi më i madh. TIRZ ka paralajmëruar se do të kërkojë kthimin e ndihmës shtetërore, pasi kompania nuk ka përmbushur detyrimet kontraktuale.
Goditje e rëndë për tregun dhe imazhin e vendit
Largimi i këtyre dy investitorëve të mëdhenj pritet të lërë pa punë qindra familje dhe të ulë ndjeshëm të ardhurat buxhetore. Por përtej shifrave, ky është një sinjal politik dhe ekonomik alarmant për gjithë klimën e investimeve në Maqedoni.
Nga të dhënat e Bankës Popullore, rezulton se investimet e huaja direkte janë përgjysmuar: nga mbi 560 milionë euro në gjysmën e parë të vitit të kaluar, në vetëm 200 milionë euro këtë vit. Ekspertët paralajmërojnë se ky është rënia më e madhe në 15 vitet e fundit.
Qeveria në siklet, premtimet në ajër
Qeveria e kryeministrit Mickoski, e cila deri dje e promovonte TIRZ-in si model suksesi ekonomik, sot përballet me shpërbërjen e këtij modeli. Investimet e huaja po ikin njëra pas tjetrës, ndërsa premtimet për “tetë kompani të reja në negociata” mbeten vetëm fraza pa mbulim real.
Në sfond, problemet e brendshme politike, burokracia e rëndë dhe pasiguria juridike e bëjnë vendin gjithnjë e më pak tërheqës për kapitalin ndërkombëtar.
Sipas analistëve ekonomikë, mbyllja e fabrikave të mëdha si Aptiv dhe Dura është pasojë e mungesës së një strategjie të qëndrueshme industriale. Shteti, në vend që të krijojë kushte reale për zhvillim, është fokusuar në marketing politik dhe subvencione afatshkurtra që nuk sigurojnë stabilitet.
Largimi i dy kompanive të huaja është më shumë se një ngjarje ekonomike – është një votë mosbesimi ndaj politikave ekonomike të Maqedonisë së Veriut.
Nëse ky trend vazhdon, vendi rrezikon të kthehet nga “qendra industriale e rajonit” në një hapësirë bosh me premtime të papërmbushura dhe fabrika të mbyllura.
