LURA POLLOZHANI: STUDENTËT NË RRUGË PËR GJUHËN NË 2026?”KJO ËSHTË TRAGJEDI E QEVERISJES”
“Sot studentët mblidhen në Shkup për të protestuar për gjuhën shqipe.” Një fjali që, sipas Lura Pollozhanit, duket sikur i përket fundit të viteve ’90 apo fillimit të viteve 2000 — jo vitit 2026. Pikërisht kjo, thekson ajo, është tragjedia e qeverisjes së keqe dhe e narrativave ciklike nacionaliste që e mbajnë vendin të bllokuar, duke e rikthyer vazhdimisht në pikën zero.
Pollozhani argumenton se problemi nuk është vetëm protesta, por arsyeja pse ajo po ndodh. Në vend që qytetarët të jetojnë në një realitet ku të drejtat e garantuara nuk vihen më në diskutim, shoqëria po detyrohet të kthehet në fazën e mbijetesës — në mbrojtje të të drejtave që tashmë janë të shkruara në Kushtetutë dhe që nuk do të duhej të ishin më objekt debati.
Ajo e sheh këtë zhvillim si një sinjal serioz. Në vitet 2014–2015, studentët protestuan për autonominë universitare. Sot, sipas saj, protesta është për diçka edhe më themelore: kohezionin social të shtetit. Dhe kjo e zhvendos çështjen nga një debat sektorial në një alarm për vetë funksionimin e shtetit.
Në këtë kontekst, Pollozhani rikujton se Marrëveshja e Ohrit nuk është thjesht një marrëveshje politike, por një themel i rendit kushtetues dhe i bashkëjetesës. Ajo përfaqëson një marrëveshje shoqërore që garanton që qytetarët jetojnë së bashku si të barabartë dhe është një nga shtyllat kryesore të kohezionit territorial dhe social të shtetit. Çdo cenim i saj, paralajmëron ajo, është cenim i vetë stabilitetit të këtij modeli.
Sipas saj, pikërisht kjo po ndodh sot. Politikat dhe narrativat e qeverisë aktuale, të udhëhequra nga VMRO-DPMNE, po e vënë në rrezik këtë ekuilibër, duke rikthyer tensione dhe duke dobësuar besimin në marrëveshjen bazë mbi të cilën funksionon shteti.
Por mesazhi i saj nuk është vetëm kritik. Është edhe një reflektim për rolin e studentëve. Në një shoqëri funksionale, studentët duhet të jenë forca që e çon përpara zhvillimin, që zgjeron horizontet dhe hap fusha të reja veprimi. Fakti që ata sot detyrohen të dalin në rrugë për të mbrojtur të drejta themelore tregon, sipas saj, një regres të thellë.
Megjithatë, ajo shpreh mbështetje të qartë për protestën paqësore, duke theksuar se studentët duhet të vazhdojnë të reagojnë sa herë që të drejtat e tyre shkelen ose sa herë që ato nuk janë të mjaftueshme, sepse shoqëria dhe bota po ndryshojnë.
Në fund, mesazhi i Pollozhanit është i drejtpërdrejtë: problemi nuk është se studentët po protestojnë. Problemi është se në vitin 2026 ata ende duhet të protestojnë për gjëra që do të duhej të ishin të garantuara dhe të pakontestueshme.
