Gjykata Kushtetuese më 7 tetor ka marrë një vendim që rikthen në qendër të vëmendjes zbatimin e të drejtave gjuhësore dhe mënyrën se si kontrollohet kushtetutshmëria dhe ligjshmëria e akteve nënligjore.
Në seancën e 24-të, Gjykata Kushtetuese e ka hedhur poshtë iniciativën për nisjen e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Rregullores për mënyrën e mbajtjes, formën dhe përmbajtjen e evidencës dhe dokumentacionit pedagogjik në shkollat e mesme. Rregullorja, me numër 18-2778/1, ishte miratuar më 13 shkurt 2026 dhe publikuar në “Gazetën Zyrtare” nr. 32/2026.
Iniciativa ishte dorëzuar nga Skender Rexhepi, i cili kishte pretenduar se Rregullorja ishte në kundërshtim me Amendamentin V të Kushtetutës, nenin 8 dhe nenin 51, si dhe me dispozitat e Ligjit për përdorimin e gjuhëve.
Thelbi i pretendimit ishte se akti nënligjor, i miratuar nga një organ shtetëror, ishte publikuar vetëm në gjuhën maqedonase dhe alfabetin e saj, ndërkohë që sipas pretendimeve të iniciativës, duhej të publikohej edhe në gjuhën që e flasin së paku 20 për qind e qytetarëve, përkatësisht në gjuhën shqipe.
Madje, në përshkrimin zyrtar të iniciativës, Gjykata Kushtetuese evidenton edhe pretendimin se neni 17 i Ligjit për përdorimin e gjuhëve parashikon që ligjet, aktet nënligjore, vendimet dhe shpalljet e institucioneve përkatëse, kur publikohen në “Gazetën Zyrtare”, duhet të publikohen në të dyja gjuhët.
Megjithatë, Gjykata nuk e nisi procedurën e vlerësimit të kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Rregullores.
Vendimi u mor me shumicë votash. Një element i rëndësishëm është se gjyqtari Fatmir Skender ka paralajmëruar mendim të veçuar, çka tregon se brenda vetë Gjykatës ka pasur dallime në qëndrimin për këtë çështje.
Kjo ngre një debat më të gjerë juridik: a mund të trajtohet mënyra e publikimit të një akti nënligjor si çështje e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së tij, veçanërisht kur pretendohet shkelje e rregullave për përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe?
Kushtetuta i jep Gjykatës Kushtetuese kompetencën për të vendosur për përputhshmërinë e rregullave të tjera me Kushtetutën dhe ligjet.
Pikërisht për këtë arsye, vendimi i 7 tetorit nuk lidhet vetëm me një rregullore të arsimit të mesëm. Ai hap një diskutim mbi standardin që duhet të zbatohet kur një akt shtetëror kontestohet për mënyrën e miratimit dhe publikimit të tij.
Për shqiptarët, çështja ka edhe një dimension të drejtpërdrejtë gjuhësor: gjuha shqipe nuk mund të trajtohet vetëm si element formal, por si pjesë e kuadrit juridik që rregullon komunikimin dhe publikimin e akteve të institucioneve shtetërore.
Prandaj, pyetja që mbetet pas vendimit të djeshëm është e qartë:
Nëse një akt nënligjor publikohet vetëm në maqedonisht, ndërsa pretendohet se ligji kërkon publikimin edhe në shqip, a është kjo vetëm çështje teknike e publikimit apo çështje që prek drejtpërdrejt ligjshmërinë dhe sigurinë juridike të aktit?
Përgjigjja e kësaj pyetjeje tashmë merr rëndësi përtej një rregulloreje të vetme.
Dhe me paralajmërimin e një mendimi të veçuar nga gjyqtari Fatmir Skender, debati juridik për këtë çështje duket se nuk mbyllet me vendimin e 7 tetorit.
